حسابداري يك سيستم است كه در آن فرآيند جمع‌آوري، طبقه‌بندي ، ثبت، خلاصه كردن اطلاعات و تهيه گزارشهاي مالي و صورتهاي حسابداري در شكل‌ها و مدلهاي خاص انجام مي‌گيرد. تا افراد ذي‌نفع درون سازماني مثل مديران سازمان و يا برون‌سازماني مثل بانك‌ها، مجمع عمومي سازمان مورد نظر و يا مقامات مالياتي بتوانند از اين اطلاعات استفاده كنند. به همين دليل فردي كه تحصيلات دانشگاهي ندارد، بيشتر دفتردار است تا حسابدار. چرا كه گزارشهاي اين دسته از افراد مطابق استاندارد نيست و پردازش كافي نمي‌شود و بيشتر تراز حسابها مي‌باشد. براي مثال يك حسابدار تجربي نمي‌تواند براحتي بين دارايي كوتاه مدت و بلند مدت تفاوت قائل شود و يا نمي‌داند كه چگونه بايد معاملات ارزي را در دفاتر ثبت كرد.

حسابداري به عنوان يك نظام پردازش اطلاعات، داده‌هاي خام مالي را دريافت نموده، آنها را به نظم در مي‌آورد.

محصول نهايي نظام حسابداري گزارش‌ها و صورت‌هاي مالي است كه مبناي تصميم‌گيري اشخاص ذي‌نفع (مديران ، سرمايه‌گذاران ، دولت و ...) قرار مي‌گيرد.

ماهيت :

يك حسابدار متخصص، در آينده مي‌تواند مدير مالي يك سازمان يا شركت گردد يعني مي‌تواند به مديريت يك شركت ايده بدهد كه منابع موجودش را در چه راههايي سرمايه‌گذاري نمايد تا استفاده بهينه كند و يا اگر شركت به منابع مالي جديد نياز داشت يك مدير مالي بر اساس دانش آكادميك خود مي‌تواند بگويد كه از چه طريقي بايد تامين مالي كرد. و مجموع اين فعاليت‌ها خارج از توانايي يك حسابدار تجربي است.

«حسابداري يك سيستم اطلاعاتي است كه با فراهم‌كردن اطلاعات لازم كمك مي‌كند تا سرمايه‌گذارها، اعتبار دهندگان، مديران و دولت نسبت به مسائل اقتصادي بهتر بتوانند، تصميم‌ بگيرند. براي مثال اگر شخصي بخواهد در يك شركتي سرمايه‌گذاري كند، تمايل دارد كه وضعيت مالي آن شركت و يا نتايج عمليات آن شركت را در طي سالهاي قبل بداند. موضوعاتي كه به صورت گزارشهاي مالي توسط حسابداران تهيه مي‌شود.

«حسابداري به منظور جوابگويي به نيازهاي انسان به وجود آمده است. به همين دليل با گذشت زمان و به موازات گسترش فعاليت‌هاي اقتصادي و افزايش پيچيدگي آن ،‌ هدفها و روشهاي حسابداري براي جوابگويي به نيازهاي اطلاعاتي، توسعه يافته است. چرا كه اشخاص، شركت‌ها و دولت براي تصميم‌گيري در مورد توزيع مناسب منابع مالي نياز به اطلاعاتي قابل اتكا دارند كه اين اطلاعات را به ياري حسابداري مي‌توان به دست آورد. از سوي ديگر انجام سرمايه‌گذاري يكي از مواد ضروري و اساسي در فرآيند رشد و توسعه اقتصادي كشور است و سرمايه‌گذاران نيز از بعد عرضه سرمايه، تا حد امكان سعي دارند منابع مالي خودرا به سويي سوق دهند كه كمترين ريسك و بيشترين بازده را داشته باشد. يعني به دنبال برآورد ريسك سرمايه‌گذاري‌ها خواهند بود. اين در حالي است كه يكي از مباني اساسي براي محاسبه ريسك بازار شركت‌ها ، استفاده از اطلاعات توليد شده توسط سيستم حسابداي است.

استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری : تصمیم گیرندگان

تصمیم گیرندگان برای اتخاذ تصمیم به اطلاعات صحیح نیازمندند . در واقع ، هدف از نگهداری سوابق حسابداری ، استفاده از آنها در هنگام تصمیم گیری می باشد . از گروههای استفاده کننده اطلاعات حسابداری به شرح زیر می توان یاد نمود :

1.    افراد ( Individuals )

2. واحد های تجاری ( Businesses )
3. سرمایه گذاری و بستانکاران ( Investors and Creditors )
4. موسسات و نهاد های دولتی ( Government Regulatory Agencies )
5. مقامات مالیاتی ( Securities and Exchange Commision )
6. سازمانهای غیر انتفاعی (  Nonprofit Organization )
7. سایر استفاده کنندگان (  Other Users )

هرچند که استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری اقشار مختلف مردم هستند ، ولی می توان آنها را در دو گروه استفاده کنندگان داخلی و استفاده کنندگان خارجی طبقه بندی کرد . این طبقه بندی به ما اجازه می دهد که حسابداری را به دو رشته حسابداری مالی و حسابداری مدیریت طبقه بندی کرد که حسابداری مالی ، وظیفه جمع آوری اطلاعات برای افراد خارج از واحد تجاری را بر عهده دارد و حسابداری مدیریت ، برای تصمیم گیرندگان داخلی اطلاعات فراهم می آورد .

استفاده کنندگان داخلی ( Internal Users )

استفاده کنندگان خارجی ( External Users )

حسابداری مالی ( Financial Accounting )

حسابداری مدیریت ( Management Accounting )

حسابداری داستانی طولانی دارد . ثبت حسابها به تمدنهایی نظیر چین و یونان و مصر باز می گردد . در آن زمان بود که از حسابداری برای نگهداری حسابها و مدارک مربوط به مخارج و دستمزد و مصالح لازم جهت ساخت بناهایی نظیر اهرام ثلاثه استفاده می شد . نیاز به حسابداری از زمان رواج تجارت ، شدت گرفت  

انتشار کتاب ریاضیات « لوکا پاچیولی» ( Luco Pacioli – 1494 ) کشیش ایتالیائی اهل ونیز که موجب گسترش فن دفتر داری دو طرفه یا ( سیستم دوبل Doble  ) در سراسر اروپا گردید . با تولد انقلاب صنعتی در انگلستان ، نیاز روز افزون به حسابداری افزایش چشمگیری یافت.

در قرن نوزدهم با افزایش شرکتهای سهامی نیاز به حسابداری بیشتر احساس می شد . در شرکت های سهامی ، مالکان از مدیران شرکت جدا شدند ، لذا مدیران موظف بودند برای نشان دادن وضعیت شرکتها از سیستم حسابداری استفاده کنند . به دلیل اینکه مدیران همواره تمایل دارند که نتایج عملکرد به نحو مطلوبی نشان دهند لذا جامعه استفاده کنندگان اطلاعات حسابداری ابزارهایی را به کار گرفت که بوسیله آنها این اطمینان به مردم داده شود که اطلاعات واحد تجاری قابل اتکا هستند

در کل تاریخچه حسابداری به سه دوره تقسیم می شود:

1.دوره جنینی : ایتالیا -  پاچولی – پدر علم حسابداری  ( معادله حسابداری )

 2.دوره کودکی : انگلستان – انقلاب صنعتی – تاسیس رشته حسابداری 

3.دوره نوجوانی : آمریکا – کامل شدن حسابداری – انجمن استاندارد حسابداری مالی FASB

اينجا درباره سيستم هاي ادواري و دائمي موجودي كالا صحبت شد و مثالهايي درباره نحوه ثبت خريد و فروش در هر سيستم نيز زده شد ولي نكته اي كه بايستي به آن توجه كرد اين است كه شركتهايي كه در طول سال نسبت به خريد و فروش كالا اقدام مي كنند در پايان سال چه مبلغي را بايد در صورتهاي مالي خود بعنوان موجودي كالاي پايان دوره نشان دهند.
در روش دائمي، قيمت تمام شده موجودي كالاي پايان دوره همان مانده حساب موجودي كالاست ولي در روش ادواري قيمت تمام شده موجودي كالاي پايان دوره از طريق انبارگرداني و تعيين تعداد موجودي كالاي پايان دوره با روشهايي كه توضيح خواهم داد بدست مي آيد البته شركت ها بدون توجه به استفاده از سيستم ادواري و يا دائمي معمولاً در پايان سال براي اطمينان از صحت مانده هاي موجودي كالاي خود اقدام به انبارگرداني مينمايند يعني از طريق شمارش عيني موجودي هاي خود و مطابقت آنها با كارت هاي انبار هر كالا به صحت يا سقم آنها پي ميبرند.

سيستم هاي اندازه گيري موجودي كالا:
1 – روش اولين صادره از اولين وارده (فایفو)     FIRST IN FIRST OUT
2 – روش اولين صادره از آخرين وارده (لایفو)    LAST IN FIRST OUT
3 – روش ميانگين موزون
4 – روش شناسايي ويژه

الف)روش اولين صادره از اولين وارده : FIRST IN FIRST OUT 
در اين روش كه روش فايفو معروف است ، فرض براين است که کالاي خريداري شده به ترتيب ورود به انبار, از انبار خارج مي گردد يعني كالاهايي كه ابتدا خريداري ميشوند ابتدا مصرف يا به فروش ميرسند پس کالايي که در پايان دوره در انبار باقيمانده, مربوط به خريدهاي آخر است و قيمت خريد آنها را به عنوان ارزش موجودي کالاي پايان دوره در نظر مي گيريم .
براي روشن شدن موضوع با هم مثال زير را بررسي مي کنيم :

مثال)فرض کنيد در يک شرکت بازرگاني موجودي پايان دوره يک قلم از کالاهاي شرکت در پايان سال مالي 83 تعداد 500 عدد باشد و اطلاعات زير در مورد آن كالا در دست است :
                                                    تعداد                   نرخ (ريال)
                                                ------------               -----------
موجودي کالاي اول دوره                     200                       300
خريد اول                                         250                       320
خريد دوم                                        300                       330
خريد سوم                                      250                       350

قيمت موجودي کالاي پايان دوره با استفاده از روش فايفو به صورت زير محاسبه مي شود :
با توجه به اينكه کالاي باقيمانده در پايان دوره جزو آخرين خريد هاست پس تعداد 500 عدد کالاي باقيمانده را به ترتيب از آخرين خريد ها قيمت گذاري مي کنيم . و به صورت زير محاسبه مينماييم :

بهاي خريد سوم                             87500=350*250
تعداد باقيمانده موجودي پايان دوره     250=250-500  
بهاي باقيمانده از خريد دوم               82500=330*250
بهاي تمام شده موجودي پايان دوره   170.000=82.500+87.500

به عبارت ديگر از خريدهاي انجام شده در طي سال و موجودي کالاي ابتداي سال تنها 250 عدد کالا از خريد سوم و 250 عدد از خريد دوم باقيمانده و بقيه کالاهاي خريداري شده و موجودي کالاي ابتداي دوره فروخته شده و يا از انبار خارج شده است

 . ب)روش اولین صادره از آخرین وارده : LAST IN FIRST OUT
 
دراين روش كه به روش لایفو معروف است فرض بر این است که آخرین کالای خریداری شده زودتر از انبار خارج می شود و آنچه در پایان دوره باقی می ماند از بین کالاهای اول دوره است . اگر مثال قبل را دوباره تکرار کنیم قیمت 500 عدد موجودی کالای شرکت بازرگانی در پایان دوره با توجه به اطلاعات قبل به صورت زیر محاسبه می شود :
                                                       تعداد                      نرخ
                                                     ---------               -----------
موجودی کالای اول سال                        200                      300
خرید اول                                            250                       320
خرید دوم                                           300                       330
خرید سوم                                         250                       350

قیمت تعداد 200 عدد از کل کالای باقیمانده       60.000 = 200*300
قیمت تعداد 250 عدد از کل کالای باقیمانده       80.000 = 250*320
قیمت تعداد 50 عدد از کل کالای باقیمانده         16.500 = 50*330
                                                              ----------    
قیمت 500 عدد کالای باقیمانده در پایان دوره     156.500
به عبارت دیگر از کل موجودی کالای ابتدای سال و خرید های انجام شده در طی سال تعداد 200 عدد از موجودی کالای اول سال و 250 از خرید اول و 50 عدد از خرید دوم باقیمانده و بقیه فروخته شده است و با ضرب این تعداد کالای باقیمانده در نرخهای خرید مربوط به هرکدام قیمت کالای باقیمانده در آخر سال بدست می آید .

براي اينكه با مطلب بيشتر آشنا شويد ميتوانيد تمرين زير را انجام دهيد:

تمرین) موجودی یک قلم از کالای شرکت تجاری سینا در پایان سال 80 تعداد 300 عدد میباشد. اطلاعات مربوط به موجودی اول و خریدهای طی دوره کالای مزبور به شرح زیر میباشد :

                                                      تعداد                     نرخ
                                                     -------                 ---------
موجودی کالای اول دوره                       100                       500
خرید اول                                           200                       520
خرید دوم                                          300                       540
خرید سوم                                        200                       550
خرید چهارم                                      120                       560

مطلوبست قیمت گذاری موجودی کالای پایان دوره با استفاده از روشهای زیر     الف)فایفو  ب)لایفو 

سلام دوستان
تا کنون با دو روش تعیین قیمت موجودی کالای پایان دوره آشنا شدیم و در روش سوم ميخواهيم در مورد شناسايي ويژه صحبت كنيم.

ج) روش شناسایی ویژه:
این روش برای تعیین قیمت تمام شده آخر دوره کالاهایی به کار می رود که بهای تمام شده هر واحد آن را بتوان به تنهایی بدست آورد. مثلآ اگر یک نمایشگاه اتومبیل را در نظر بگیرید ، در پایان سال می توانیم به آسانی مشخص کنیم اتومبیل های باقیمانده به چه قیمتی خریداری شده اند .
نکته مهم  این است که از این روش عمدتآ در موسساتی که تعداد کالاهای آنها محدود و کاملآ متمایز از یکدیگرند استفاده می شود . برای درک بهتر این موضوع مثال زیر را با هم بررسی می کنیم :

مثال ) در موسسه تجاری امیدان موجودی کالاهای پایان دوره به شرح زیر است :

                           تعداد کالای پايان دوره (واحد)         قیمت هر واحد(ریال)
                          ------------------------------          ---------------------
خرید25/1/83                         50                                   2.000
خرید20/4/83                         40                                   2.200
خرید15/8/83                         62                                   2.500

مطلوبست : محاسبه قیمت تمام شده کالای پایان دوره

100.000 = 2.000 * 50
88.000   = 2.200 * 40
155.000 = 2.500 * 62
--------------
343.000 ريال قيمت تمام شده موجودي كالاي پايان دوره

به عبارت دیگر تعداد کالای باقیمانده از هر نوع را در قیمت واحد آن ضرب می کنیم تا قیمت کل آن نوع کالا بدست آید و در آخر مجموع قیمت تمام کالاهای باقیمانده د ر پايان دوره را محاسبه می کنیم .

 سلام دوستان
تا کنون با سه روش تعیین قیمت موجودی کالای پایان دوره آشنا شدیم و در روش چهارم می خواهیم در مورد روش میانگین موزون صحبت کنیم:
د) روش میانگین موزون:
در روشهای پیشین چنین فرض شده بود که کالاهای خریداری شده به صورت مجزا از هم قابل شناسایی و خروج از انبار بوده اند ِ حال اگر فرض کنیم در هر بار خروج مخلوطی از خریدهای اول و آخر دوره از انبار خارج می شود ِ آنچه در انبار باقیمانده است مخلوطی از تمام خریدهای انجام شده (تمام کالاهای ورودی به انبار) می باشد ِ به این روش میانگین موزون می گویند .
برای درک بهتر موضوع مثال زیر را باهم بررسی می کنیم .
مثال)فرض کنید اطلاعات موجودی کالای شرکت تجاری مجیدی و شرکاء به شرح زیر در دست است :
                                    تعداد کالا(واحد)         قیمت هر واحد (ریال)
                                  ------------------        -----------------------
موجودی کالای اول سال            ۲۰۰                      ۳۰۰
خرید اول                                 ۲۵۰                      ۳۲۰
خرید دوم                                ۳۰۰                      ۳۳۰
خرید سوم                              ۲۵۰                      ۳۵۰
                                        ----------
جمع                                     ۱۰۰۰

مطلوبست محاسبه قیمت ۵۰۰ عدد کالای باقیمنده در پایان دوره

کل کالاهای انبار ۳۲۶۵۰۰=(۳۵۰*۲۵۰)+(۳۳۰*۳۰۰)+(۳۲۰*۲۵۰)+(۳۰۰*۲۰۰)
 
نرخ میانگین                                                         ۳۲۶/۵=۳۲۶۵۰۰:۱۰۰۰

قیمت ۵۰۰ عدد کالای باقیمانده درآخر دوره                 ۱۶۳۲۵۰ = ۳۲۶/۵*۵۰۰

به عبارت دیگر ابتدا کل مبلغ کالای انبار را جمع می کنیم  وبر کل تعداد کالای انبار تقسیم می کنیم تا نرخ میانگین بدست آید سپس آن را در تعداد کالای باقیمانده در پایان دوره ضرب می کنیم و قیمت تمام شده کالاهای موجود در پایان سال را محاسبه می کنیم .

ادامه دارد

صفحه اصلی سایت